Gerb Bayroq Madhiya Davlat mukofotlari Bosh sahifa Mobil versiya Sayt xaritasi Forum
Белгиланган матнни тинглаш учун ушбу тугмани босинг Матнни тинглаш!
0(362) 223-00-06
Ish tartibi 900 - 1800
  • xorazm.uz

    Yurtboshimizning tabiri bilan aytganda, Xorazm «O‘zbek davlatchiligining ilk tamal toshi qo‘yilgan muqaddas zamin!». Insoniyat tamadduni o‘choqlaridan hisoblanmish bu ko‘hna yurtdan ne-ne buyuk allomalar, qomuschi olimlar, ahli donishlar, avliyo-anbiyolar yetishib chiqgan.

  • xorazm.uz

    Istiqlol tufayli yurtimizdagi qadim shaharlar va qal’alar, madaniyat o‘choqlarini ko‘rish, ziyorat qilish uchun yetti iqlimdan kelayotgan sayyohlarning soni yildan-yilga oshmoqda. Jahon bizning mo‘tabar yurtimizni ko‘rishga orzumand!

  • xorazm.uz

    Prezidentimizning “2013-2015 yillarda Xorazm viloyati sanoati salohiyatini rivojlantirish dasturi to‘g‘risida”gi tarixiy qaroridan keyin amaliyotga allaqachon tatbiq qilinayotgan ulkan qurilishu ta‘mirlash, eng zamonaviy asbob-uskunalar keltirish, kerakli mutaxassislarni o‘qitish, o‘rgatish jarayoni jadal yo‘lga qo‘yildi.

  • xorazm.uz

    Xalqimiz dasturxonining fayziyobligi, bozorlarimizning to‘kinligiyu oziq-ovqat mahsulotlarining serobligi, arzonligi, bir so‘z bilan aytganda yurtimiz farovonligi bobodehqonlarimizning mehnati mahsulidir. Xorazm voxasi qishloq xo‘jaligi soxasida xam yetakchilardan hisoblanadi.


Xorazm milliy oshxonasi 

O‘zbek milliy taomlarini tayyorlanish jarayoni va ovqatlanish madaniyati juda uzoq tarixga ega va xalqning ko‘p yillik tajribasiga asoslanadi. Urf-odat va an’nalar hududning iqlim sharoitidan va mahalliy aholining turmush tarzidan kelib chiqqan holda shakllangan. Har bir hudud aholisi milliy taomlar tayyorlash borasida o‘z uslubiga ega. Ayniqsa Xorazm viloyati o‘zining taomlari va ularni tayyorlashning maxsus uslubi bilan mashhur. Har bir taom o‘zining maxsus ta’miga ega ayniqsa, "Xorazm palovi", "Tuxum barak", "Ushoq barak", "Shivit oshi", qovurilgan baliq va boshqalar. Xorazm milliy taomlari O‘zbekistonning boshqa hududlarida tayyorlanadigan taomlardan farq qiladi. Agar siz faqat shu hududga xos Xorazm milliy taomlarini tatib ko‘rishni istasangiz o‘zingiz to‘xtagan mehmonxonaning restoranida yoki atrofda joylashgan boshqa choyxonalarda va mahalliy aholining xonadonlarida tatib ko‘rishingiz mumkin. Menyu odatga ko‘ra qadimiy retseptga asosan tayyorlanadigan milliy taomlardan iborat. Agar choy ichishni istasangiz, albatta choyning navini ayting chunki mahalliy aholi asosan ko‘k choy iste’mol qiladi.

SHIVIT OSHI
Shivit oshi, Xorazmcha lag‘mon, yashil lag‘mon nomlari bilan dunyo taomnomasiga kiritilgan bu taom voha ahlining yozning jazirama kunlaridagi eng tansiq ovqatlaridan biri hisoblanadi.  Shivit oshi o‘zining chiroyli yashil ko‘rinishi va darmondorilarga boyligi bilan boshqa shu turdagi ovqatlardan farq qiladi.  Shu o‘rinda taomning o‘ziga xosligini ta’minlovchi shivit haqida to‘xtalib o‘tsak:
! Bu o‘simlik tarkibida temir, kaltsiy, karotin, efir moyi, flavonoidlar, A, V1, V2, RR vitaminlari, fitontsitlar, mineral tuzlar va boshqa moddalar mavjud. U kletchatkaga boy bo‘lgani bois ichaklarni tozalaydi. Shuning uchun ham go‘shtli taomlarga shivit qo‘shiladi. U hazm qilishga yordam beradi va hazm bo‘lmagan taomlar qoldig‘ini tanadan chiqarib tashlaydi. Qadimdan tabobatda tinchlantiruvchi, el, siydik haydovchi, yo‘tal va yallig‘lanishga qarshi, emizikli onalar sutini ko‘paytiruvchi vosita sifatida tavsiya etilgan. Zamonaviy tibbiyotda shivit o‘tining damlamasi qon bosimini tushiruvchi, yurak - qon tomirlarini kengaytiruvchi xusussiyatga ega ekanligi ilmiy tadqiqotlarda isbotlangan. Shivitdan  ko‘kat sifatida foydalanilganda  me’da shirasi ajralishi, o‘t haydalishi yaxshilanadi. 


Shivit oshi uchun kerakli masalliqlar:
Qaylasiga:
500 gr go‘sht
2 bosh piyoz
2 ta qizil qalampir
2 ta ko‘k qalampir
2 ta kartoshka
2 bo‘lak sarimsoqpiyoz
1 ta kattaroq pomidor
Xamiriga:
1 ta tuxum
200 gr suv
300 gr un
100 gr yangi uzilgan shivit
Sousiga:
100 gr qatiq
100 gr smetana
Ozroq tuz

Oldin xamir tayyorlanadi. Buning uchun shivit yaxshilab yuvilib, go‘shtmaydalagichdan chiqariladi va ustidan bir piyola suv quyiladi. Yoki shivitni mayda qilib to‘g‘rab, ustiga suv quyib blendr  yordamida aralashtirish ham mumkin. Tayyor aralashmaga tuxum, tuz va un solinib xamir qilinadi. Xamir yashil va plastilinga o‘xshash shaklda bo‘ladi. 20-30 daqiqa tindirib qo‘yilgach, lag‘mon qalinligida yoyiladi. Yoyilgan xamir rulet qilinib, 1 sm kattalikda kesiladi va qaynab turgan sho‘r suvda 2-3 daqiqa qaynatib olinib, ustidan sovuq suv o‘tiriladi. Alohida idishga qatiq, smetana va ozroq tuz solib yaxshilab aralashtiramiz. Xosil bo‘lgan sous ustiga pishib chiqqan “yashil lag‘mon”ni solib qoramiz. 
Shivit oshining qaylasi ham har xil tayyorlashi mumkin. Biz sizga Xorazmda eng ko‘p qo‘llaniladigan retseptni taqdim qilmoqdamiz.
Go‘sht maydaroq qilib to‘g‘raladi. Piyoz odatdagiday yarim oy shaklida. Kartoshka, qizil va yashil qalampirlar esa kubikcha qilib. Pomidor qirg‘ichdan o‘tkaziladi. Sarimsoqpiyoz maydalanadi. Tavaga oldin go‘sht, go‘sht pishgach piyoz,  ustidan pomidor solinadi. Birozdan so‘ng kartoshka, sal o‘tib qalampir, sarimsoqpiyoz va ziravorlar solinib, kartoshka pishgunicha dimlab qo‘yiladi. Har bir masalliqdan keyin ozroq tuz solib turishni unutmang. 
Qayla tayyor bo‘lgach, laganga  oldin lag‘mon, ustidan qayla solinib dasturxonga tortiladi. 

USHOQ BARAK
Xorazm taomlari orasida ushoq barak alohida o‘rin tutadi. Bu taom ruslardagi pelmen, O‘zbekistonning boshqa viloyatlarida chuchvara nomi bilan mashhur bo‘lgan taomga juda o‘xshab ketadi. Ammo ushoq barak tayyorlanish usuli bilan yuqoridagi taomlardan ajralib turadi. Nomidan ham ma’lumki, ushoq barak ushoq, ya’ni mayda, kichkina qilib tugiladi. Ayni shu jihati bilan rus pelmenidan farq qiladi. Xorazm chuchvarasi – ushoq barak, odatda, chopqida chopilgan qiymadan (Xorazmchasiga “ijjon”dan) tayyorlanadi. Vohada taomning qotiqa barak va sho‘rva barak deb nomlanuvchi ikki turi mashhur. Qotiqa barak, ya’ni qatiqli barakda barakchalar suvda qaynatib olinib, cho‘lpida turgan joyida ustidan sovuq suv o‘tkaziladi. So‘ng qatiqqa aralashtirib, sovuq holda iste’mol qilinadi. Sho‘rva barakda esa alohida idishda suyakli go‘sht yoki suyakning o‘zidan qaynatma sho‘rva qilinib, suvda qaynatib olingan baraklar ustiga shu sho‘rvadan solinadi yoki baraklar oldindan tayyorlangan qaynatma sho‘rvada pishiriladi.


Ushoq barak tayyorlash uchun kerakli masalliqlar:

Xamiriga:
500 gr un
1 ta tuxum
100 gr suv
Tuz

Qiymasiga:
500 gr yog‘li go‘sht (mol yoki qo‘y)
3-4 dona o‘rtacha piyoz
Tuz, ziravorlar
3-4 qoshiq o‘simlik yog‘i

Tayyorlanishi:
Idishga oldin tuxum, suv, tuz, so‘ngra un solinib xamir qilinadi. Xamir sho‘rroq va qattiqroq, ayni paytda cho‘ziluvchan bo‘lgani ma’qul. So‘ngra uni zuvala qilib, sochiq yoki salafan paket bilan yopib 20-30 minutga tindirib qo‘yiladi. Xamir tingunicha qiyma tayyorlanadi. Qiyma tayyorlash uchun go‘sht o‘rtacha kattalikdagi bo‘laklarga bo‘linadi. So‘ngra 4-5 bo‘lagi chopqiga qo‘yib chopiladi. Go‘sht sal maydalangach, yana 2-3 bo‘lagi solinadi va maydalash jarayoni shu yo‘sinda davom qildiriladi. Maydalash davomida qiymaga oz miqdorda namakob solib turiladi. Shundan so‘ng piyoz ham go‘shtga qo‘shib chopiladi. Bu jarayon 10-15 minut davom qildiriladi. Agar sizda vaqt kam bo‘lsa go‘sht va piyozni go‘shtmaydalagichdan chiqarishingiz ham mumkin. Maydalangan go‘sht va piyoz  idishga solinib, ta’bga ko‘ra tuz va ziravorlar qo‘shiladi. 3-4 osh qoshiq o‘simlik yog‘i ham qiymaga aralashtiriladi. Shundan so‘ng xamir yoyilib, 3x3 sm kattalikda kesib chiqiladi. Ichiga qiyma solinib, baraklar tugiladi. Tugilgan baraklar qaynab turgan tuzli suvga solinib, suv yuzasiga chiqqunicha qaynatiladi. Yuqorida aytilganidek, tayyor baraklar qatiq yoki qaynatma sho‘rva bilan aralashtirib dasturxonga tortiladi.

Palov
Osh (Palov) – haqiqiy shinavandalar, omadli kishilar, jangchilar va faylasuflar taomi. Bu taomni sevuvchilarning erkaklardan iboratligi bekorgamas. Umuman haqiqiy oshni faqat erkaklar tayyorlashi mumkin. 
Osh to‘g‘ridagi ilk ma’lumotlar eramizdan oldingi I-II asrga oid qo‘lyozmalarda keltirilgan. Ayni shu davrda Hindistonda va yaqin sharqda guruch ekib olish madaniyati shakllangan. Umuman olganda, osh taom sifatida yaqin sharqdan kirib kelgan, ammo O‘rta Osiyoda, xususan, O‘zbekistonda maxalliy aholining va oshpazlarning kashfiyotchiligi, yangiliklarga o‘chligi hamda o‘z bilim va ko‘nikmalarini avloddan-avlodga o‘rgatib kelayotganliklari tufayli osh alohida bir an’anaga va milliy fahrga aylangan.


Xorazmcha osh (Chalov)
Agar butun kuningizni bir taomni tayyorlashga sarflashga qarshi bo‘lmasangiz bu retsept siz uchun. 
Tarkibi: 1kg guruch, 1kg go‘sht, 500gr sabzi, 300gr yog‘, 300gr piyoz, tuz va murch. 
Go‘shtni katta bo‘laklarga bo‘lib qattiq qizdirilgan yog‘da qovuriladi, keyin yarim parrak holida kesilgan piyoz go‘sht bilan birga tilla rangga kirguncha qovuriladi. So‘ng qozonga biroz suv solib qaynatiladi.
Sabzi tozalanib 1sm kenglik va 5mm qalinlikda keisladi. Sabzi tuz va ziravorlar bilan birgalikda qozonga solinadi va qozon qopqog‘i mahkam yopilib past olovda 8-10 soat qaynatiladi. 
Guruch solingandan so‘ng odatiy oshlarga o‘xshab dimlanadi. 
Osh laganga suzishdan oldin aralashtirilmaydi, oldin guruch ustidan go‘sht va sabzi solinadi. 
Agar vaqtingiz kam bo‘lsa mol go‘shti o‘rniga tovuq go‘shti solishingiz xam mumkin u holda jarayon 2-3 soat vaqt oladi.
Yoqimli ishtaha, aziz mehmonlar!!!

Tuxum barak, qadimiy Xorazm taomi 

Masalliqlar:
Xamiriga:
Yuqori sifatli un – 500 – 600 gr;
Tuxum – 1 dona;
Suv – 250 ml;

Qiymasiga:
Tuxum – 8 dona;
O‘simlmk moyi – 150 ml
Sut – 200 – 250 ml;
Tuz – tabga ko‘ra;


250 gramm sovuq suvga tuxum chaqiladi, bir choy qoshiq tuz va keraklicha un aralashtirgan holda qattiq xamir qoriladi. Dumaloq holga keltirib 10-15 daqiqa tindiramiz.
Bu vaqtda qiymasini tayyorlaymiz, laganchaga tuxumlarni chaqib aralashtiramiz. 
Aloxida laganchada sut va o‘simlik moyini aralashtiramiz. 
Aralashtirilgan tuxumga yog‘ va sutni qo‘shamiz, tuz va tabga ko‘ra ziravorlarni qo‘shib ma’lum muddatgacha aralashtiramiz. Qozonga suv to‘ldirib olovga qo‘yamiz, suv qaynagandan so‘ng tuz solinadi.
Xamirga qaytamiz, uni 1,5-2mm qalinlikda katta qilib yoyamiz va kerakl shaklda kesamiz. So‘ng bizga sovuq, sho‘r suv kerak bo‘ladi. Sho‘r suv yordamida xamirni ikki cheti mahkam qotirilib konvertlar yasaladi. Qolgan barcha harakatlar suv qaynayotgan qozon yoniga ko‘chiriladi. 
Osh qoshiq yordamida qiymani konvert ichiga solamiz ochiq qismini ham biriktirib konvertni qaynab turgan suvga solamiz. Qaynoq suvda tuxum darhol qota boshlaydi 3-4 daqiqa qaynatilgandan so‘ng laganga olamiz va bir-biriga yopishib qolmasligi uchun oldindan tayyorlangan yog‘ni quyamiz. 
Baxorda va yozda turli xil ko‘katlar aralashtirishimiz mumkin ya’ni, ismaloqdan tortib ko‘k piyozgacha.  
Mazkur taom parxez taom hisoblanib inson organizmi hazm qilish organlari kasalliklarida juda foydali.